Ministria e Politikës Sociale, Demografisë dhe të Rinjve dhe UNICEF-i mbajtën sot një diskutim të nivelit të lartë me titull “Investimi në fëmijë – avancimi i kapitalit njerëzor, punësimi i grave dhe rritja gjithëpërfshirëse”, paraqitja e provave të reja që tregojnë se me reformimin ndihmës monetare për familjet me fëmijë, varfëria e fëmijëve në Maqedoninë e Veriut mund të zvogëlohet deri në 6 pikë përqindjeje.
Në këtë aktivitet morën pjesë zyrtarë të lartë qeveritarë, parlamentarë, përfaqësues të komunitetit akademik, sektorit të shoqërisë civile dhe partnerë ndërkombëtarë për të shqyrtuar opsionet e politikave që jo vetëm do të adresonin varfërinë, por edhe do të pëforcojnë qëndrueshmërinë demografike, do të mbështesnin punësimin e grave dhe do të avancojë rritjen ekonomike afatgjatë.
Pavarësisht reformave në mbrojtjen sociale, pothuajse një e treta e fëmijëve në Maqedoninë e Veriut - rreth 120,000 fëmijë - mbeten në rrezik varfërie, një normë që është dukshëm më e lartë se mesatarja kombëtare. Rreziku i varfërisë është veçanërisht i lartë tek fëmijët që rriten në familje të mëdha, në familje me një prind të vetëm dhe në komunitetet rome, pothuajse një në dy fëmijë që jetojnë nën kufirin e varfërisë.
“Sot jemi në fazën ku nevojitet hapi tjetër, më i guximshëm. Pika kyçe është e qartë: Nevojitet një brez i ri reformash në përfitimet për fëmijë me mbulim më të mirë, mbështetje më të përshtatshme, përqendrim te fëmija dhe lidhje më të mirë të mbrojtjes sociale me tregun e punës”. Një nga modelet që po shqyrtohet është futja e një përfitimi universal për çdo fëmijë, me efekte të provuara në uljen e varfërisë dhe përmirësimin e gjendjes në tregun e punës. Paralelisht, po shqyrtohet edhe zgjerimi i fushëveprimit dhe sasia e përfitimeve ekzistuese për fëmijë. Qëllimi ynë është i qartë: të krijojmë një sistem më gjithëpërfshirës, më efikas të përfitimeve për fëmijë, të orientuar drejt interesave më të mira të fëmijës, i cili në të njëjtën kohë do të krijojë një nxitje, jo një pengesë, për punësimin formal”, tha Fatmir Limani, Ministër i Politikës Sociale, Demografisë dhe të Rinjve.
Pjesëmarrësit theksuan se varfëria e fëmijëve nuk ka të bëjë vetëm me të ardhurat e kufizuara; ajo ndikon gjithashtu në ushqyerjen, kujdesin shëndetësor, arsimin dhe zhvillimin e përgjithshëm të fëmijëve. Sfida të tilla mund të çojnë në arritje më të ulëta arsimore dhe perspektiva më të dobëta ekonomike më vonë në jetë, duke krijuar një cikël ndërgjeneracional varfërie. Shkalla e lartë e varfërisë gjithashtu mund të dobësojë qëndrueshmërinë demografike, pasi familjet mund të vonojnë ose shmangin lindjen e fëmijëve, gratë mund të shtyhen jashtë tregut të punës dhe të rinjtë mund të migrojnë diku tjetër për mundësi më të mira.
“Rezistencë demografike do të thotë krijimi i kushteve në të cilat familjet kanë mundësinë të rrisin fëmijë me siguri, dinjitet dhe besim në të ardhmen. Përfitimet e besueshme dhe të parashikueshme për fëmijë janë një pjesë kyçe e zgjidhjes, duke i ndihmuar familjet të përballen me presionet ekonomike, të parandalojnë varfërinë dhe të mbrojnë investimet në rritjen dhe zhvillimin e fëmijëve - themeli i fuqisë punëtore të ardhshme të vendit dhe kapitalit njerëzor afatgjatë”, tha Lesli Miler, përfaqësuese e UNICEF-it në Maqedoninë e Veriut.
Analiza e paraqitur ofron dy mundësi reformash të bazuara në prova: (1) Përfitim universal për fëmijë, i cili do të siguronte mbështetje financiare bazë për të gjithë fëmijët, me përfitime shtesë për ata që jetojnë në varfëri, në familje më të mëdha ose fëmijët që janë në arsim; dhe (2) Qasje e përforcuar e testimit të mjeteve, e cila do të rriste përfitimet, do të zgjeronte të drejtën për përfitim dhe do të hiqte kufizimet në numrin maksimal të fëmijëve të mbështetur në amvisëri. Të dyja opsionet tregojnë potencialin për të ulur varfërinë e fëmijëve deri në 6 pikë përqindjeje, në kuadër të implikimeve të arsyeshme fiskale.
Diskutimet në panel shqyrtuan se si një dizajn më i mirë i përfitimeve për fëmijë mund të sigurojë një fillim të drejtë për çdo fëmijë, duke mbështetur njëkohësisht aktivizimin e grave në tregun e punës. Folësit theksuan se mbështetja e parashikueshme dhe e qëndrueshme e të ardhurave është veçanërisht e rëndësishme në fëmijërinë e hershme dhe në tranzicionet kryesore të jetës, dhe se mbrojtja sociale duhet të mbështesë, jo të penalizojë, hyrjen në punësim formal.
Fjala përmbyllëse në fund të ngjarjes u mbajt nga Sekretari Shtetëror i Ministrisë, Fatmir Sabriu.
“Për Ministrinë e Politikës Sociale, Demografisë dhe të Rinjve, diskutimi i sotëm është jashtëzakonisht i vlefshëm. Na jep një pamje të qartë të sfidave kryesore, por edhe të mundësive që qëndrojnë para nesh. Në periudhën në vijim, do të vazhdojmë me një analizë të kujdesshme të opsioneve të propozuara, me qëllim identifikimin e zgjidhjeve që janë:
• Efektet reale në uljen e varfërisë,
• të drejta në lidhje me kategoritë e ndryshme të familjeve,
• dhe sigurisht, qëndrueshmëri në aspektin fiskal.
“Procesi do të jetë i hapur dhe gjithëpërfshirës. E trajtojmë ngjarjen e sotme si fillimin e një dialogu dhe bashkëpunimi më të thellë dhe gjithëpërfshirës me të gjithë aktorët përkatës me qëllim përmirësimin e sistemit të përfitimeve monetare për fëmijët dhe familjet me fëmijë”, theksoi Sabriu.
Ai falënderoi UNICEF-in për partneritetin dhe mbështetjen në përgatitjen e kësaj analize dhe për kontributin aktiv të të pranishmëve në diskutim.
