Бајрактар на работилница на тема ,,Справување со неформалното вработување во Република Северна Македонија: моментална состојба и идни чекори”

Заменик министерот за труд и социјална политика Ѓонул Бајрактар присуствуваше на работилница на тема ,,Справување со неформалното вработување во Република Северна Македонија: моментална состојба и идни чекори”, на кој се  дискутираше за дијагностичкиот извештај за неформалната економија и неформалното вработување во Република Северна Македонија, подготвен од Советот за регионална соработка и Европската Комисија при што во своето воведно обраќање им се заблагодари за досегашната поддршка која ја даваат на Министерството за труд и социјална политика.

Бајрактар рече дека Владата ова прашање го постави како еден од своите водечки приоритети бидејќи е свесна за комплексноста на прашањето и за справувањето со неформалното вработување бидејќи тоа води кон нелојална конкуренција, ја попречува ефикасната распределба на државните и приватните ресурси и ги намалува даночните приходи.

Непријавената работа доведува до намалување на работната сигурност и безбедноста при работа, а пониските плати поврзани со неа, може да доведат до нееднаквости и сиромаштија.

„Од  овие причини, Владата се одлучи за системски пристап за намалување на неформалната економија во државата, и во 2017 година се пристапи кон подготовка на Стратегија за формализација на неформалната работа при што се имаше во предвид дека политиките кои се спроведуваа во изминатиот период за намалување и формализација на неформалната економија, преку комбиниран пристап на казни и на стимулации и во нашата земја, не се ефикасен инструмент за намалување на неформалната економија. Затоа се пристапи и кон креирање на мерки поврзани со даночната политика, мерки за зголемување на даночниот морал, реформа на даночната администрација - од извршител, кон сервис на даночните обврзници”, рече заменик министерот за труд и социјална политика Ѓонул Бајрактар .

Главна цел на Стратегијата е да се постигне намалување на неформално вработените, намалување на уделот на нерегистрираните деловни субјекти и неформалните активности во рамките на формалната економија.

Комплексноста и хетерогеноста на проблемот на неформалната економија бараат мултисекторски пристап, за што Владата во 2018 година формираше Координативното тело одговорно за координирање и следење на спроведувањето на Стратегијата. Координативното тело во насока на операционализација на Стратегијата, подготви и Акциски план кој треба да се имплементира до 2020 година, и во кој се содржани 29 мерки, поделени во четири дела и во функција на остварување на стратешките цели на Стратегијата.

Имајќи ја во предвид комплексноста на прашањето, поставените цели, а согласно тоа и планираните активности кои треба да се спроведат за справување со овој многу сложен проблем и предизвик, Министерството за труд и социјална политика побара поддршка од Европската Комисија за имплементација на дел од активностите предвидени во Акцискиот план, поддршка во рамки на ИПА – Инструментот на ЕУ за претпристапна помош. Барањето беше прифатено, и во наредните години, во соработка со експерти од Европската Унија, се очекува да се зајакнат капацитетите и да се имплементираат планираните активности со цел воспоставување на систем за следење на неформалната економија, развивање на алатки кои што ги олеснуваат процедурите за инспекција за превенција на непријавена работа, дизајнирање на систем базиран на ваучери или еквивалентни механизми кои што промовираат подобри работни услови, како и спроведување на активности за подигнување на свеста за придобивките од транзицијата кон формалноста.

Bajraktar në punëtori mbi temën “Ballafaqimi me punësimin joformal në Republikën e Maqedonisë së Veriut: gjendja momentale dhe hapat e ardhshëm”

Zëvendësministri i Punës dhe Politikës Sociale, Gjonul Bajraktar, mori pjesë në punëtorinë mbi temën “Ballafaqimi me punësimin joformal në Republikën e Maqedonisë së Veriut: gjendja momentale dhe hapat e ardhshëm”, ku u diskutua për Raportin diagnostikues për ekonominë joformale dhe punësimin joformal në Republikën e Maqedonisë së Veriut, i përgatitur nga Këshillimi i bashkëpunimin rajonal dhe Komisioni Evropian, në të cilën zëvendësi Bajraktari i ka falënderuar për mbështetjen e deritanishme që ia ofrojnë Ministrisë së Punës dhe Politikës Sociale.

Bajraktar ka theksuar se Qeveria këtë çështje e ka vendosur si në ndër prioritetet kryesore sepse është e vetëdijshme për ndërlikueshmërinë e kësaj çështje edhe për ballafaqimin me punësimin joformal sepse kjo çon në konkurrencën jolojale, e pengon ndarjet efikase të resurseve shtetërore dhe private dhe i redukton të hyrat tatimore.

Puna e paparaqitur çon në uljen e sigurisë për punë dhe gjatë punës, ndërsa pagat më të ulëta që ndërlidhen me punë sjellin deri në pabarazi dhe varfëri.

“Për këto arsye, Qeveria vendosi të ketë qasje sistematike për uljen e ekonomisë joformale në shtet, dhe në 2017 filloi me përgatitjen e Strategjisë për formalizimin e punës joformale, ku kishte në konsideratë që politikat që u zbatuan në periudhën e kaluar për uljen dhe formalizimin e ekonomisë joformale, përmes qasjes së kombinuar të gjobave dhe të stimulimeve në vendin tonë, nuk u treguan si instrument efikas për uljen e ekonomisë joformale. Prandaj, iu qasëm krijimit të masave të reja që ndërlidhen me politikën tatimore, masat për rritjen e moralit tatimor, reformë të administratës tatimore – nga ekzekutues, drejt servisit të obliguesve tatimorë”, theksoi zëvendësministri i Punës dhe Politikës Sociale, Gjonul Bajraktar.

Qëllimi kryesor i Strategjisë është të arrihet reduktimi të punësuarve joformal, ulja e pjesës së subjekteve juridike të paregjistruar dhe aktiviteteve joformale në kuadër të ekonomisë formale.

Kompleksiteti dhe heterogjeniteti i problemit të ekonomisë joformale kërkojnë qasje shumë sektoriale, për të cilën Qeveria në vitin 2018 krijoi Organ koordinues përgjegjës për koordinimin dhe monitorimin e zbatimit të Strategjisë. Organi koordinues në drejtim të funksionalizimit të Strategjisë ka përgatitur një Plan Veprimi që duhet të zbatohet deri në vitin 2020 dhe përmban 29 masa, të ndara në katër pjesë dhe në funksion të arritjes së qëllimeve Strategjike të Strategjisë.

Duke pasur parasysh kompleksitetin e çështjes, për përcaktimin e qëllimeve, dhe rrjedhimisht aktivitetet e planifikuara që do të zbatohen për t’u ballafaquar me këtë problem shumë kompleks dhe sfidë, Ministria e Punës dhe Politikës Sociale kërkoi mbështetje nga Komisioni Evropian për zbatimin e një pjese aktiviteteve të parashikuara në Planin e veprimit, mbështetje në kuadër të IPA - Instrumentit të BE-së për asistencën e Para-Anëtarësimit. Kërkesa u pranua, dhe në vitet e ardhshme, në bashkëpunim me ekspertë nga Bashkimi Evropian, pritet të forcohen kapacitetet dhe të zbatohen aktivitetet e planifikuara në mënyrë që të vendoset sistem për monitorimin e ekonomisë joformale, zhvillimi i mjeteve që lehtësojnë procedurat e inspektimit për parandalimin e punës së padeklaruar, dizajnimi i sistemit të bazuar në vauçerë ose mekanizma ekuivalentë që promovojnë kushte më të mira pune, si dhe zbatimi i aktiviteteve për të rritur ndërgjegjësimin për përfitimet e kalimi në formalitet.​